بر پایه‌ی فصل ۸ کتاب Blueberries (Retamales & Hancock)، این صفحه یک دانشنامه‌ی کامل از بیماری‌های قارچی، ویروسی، باکتریایی و فیتوپلاسمایی، آفات حشره‌ای و علف‌های هرز بلوبری است. با شناخت علائم، چرخه‌ی زندگی و راهبردهای مدیریت تلفیقی (IPM)، می‌توانید خسارت را به حداقل برسانید.
بلوبری گیاهی است که در زیستگاه طبیعی خود، در برابر آفات و بیماری‌های متنوعی مقاومت پیدا کرده است. اما در کشت تجاری و در اقلیم‌های مختلف، این تهدیدها می‌توانند خسارت‌های سنگینی وارد کنند.
گسترده‌ترین گروه تهدیدها. از پوسیدگی مومی و آنتراکنوز تا بلایت ساقه و فیتوفتورا. ۱۲ بیماری مهم در این دسته قرار می‌گیرند.
بدون درمان مستقیم. تنها راه، پیشگیری از طریق کنترل ناقلان (شته، زنجرک، نماتد) و حذف بوته‌های آلوده است.
SWD، مگس میوه، تریپس، کنه‌ی جوانه و پسیل. برخی مستقیم خسارت می‌زنند و برخی ناقل بیماری هستند.
گسترده‌ترین و مهم‌ترین گروه بیماری‌های بلوبری. شامل ۱۲ بیماری که به میوه، ساقه، برگ و ریشه حمله می‌کنند.
شایع‌ترین بیماری بلوبری. گل‌های آلوده بنفش-قهوه‌ای می‌شوند. میوه‌ها چروکیده، صورتی و سخت می‌شوند و روی زمین می‌افتند.
گسترده در همه‌ی مناطق کشت. میوه‌های رسیده در انتهای گل نرم و چروک می‌شوند با توده اسپور نارنجی. انتشار سریع با باران.
میوه‌ها با پوشش کپک خاکستری کرکی پوشیده می‌شوند. همچنین باعث بلایت خوشه‌ی گل می‌شود. شرایط خنک و مرطوب را دوست دارد.
شایع‌ترین پوسیدگی پس از برداشت. زخم‌های فرورفته در انتهای گل با اسپور سیاه-سبز تیره. مقاوم به شرایط سرد.
مهم‌ترین بیماری در مناطق گرم و مرطوب. خشک شدن سریع برگ‌ها و قهوه‌ای شدن زیر پوست. در بوته‌های جوان بسیار کشنده است.
در آب و هوای گرم و مرطوب. ابتدا برجستگی‌های قرمز، سپس شانکرهای متورم با ترک‌های عمیق. تنها شاخه‌های جوان را آلوده می‌کند.
شانکر فوموپسیس در مناطق سرد و بلایت شاخه در مناطق گرم و مرطوب. زخم‌های قرمز-قهوه‌ای روی ساقه‌های جوان با پیکنیدیا.
در مناطق سردسیر جدی است. ضایعات بیضوی بنفش-قهوه‌ای روی یک‌سوم پایینی ساقه‌های ۱ تا ۲ ساله. خشک شدن و مرگ ساقه.
گسترده در جنوب‌شرق آمریکا. لکه‌های کوچک بنفش با مرکز سفید تا قهوه‌ای. در سال‌های مرطوب باعث ریزش کامل برگ می‌شود.
در جنوب‌شرق آمریکا شایع و در شرق آمریکا، آرژانتین، نیوزیلند، اسپانیا و استرالیا پراکنده است. میزبان واسط: درخت هِملاک.
گسترده اما خسارت اقتصادی آن معمولاً کم است. لکه‌های قرمز-قهوه‌ای نامنظم با کپک سفید روی برگ. اجسام سیاه در پایان فصل.
در بلوبری وحشی و برخی NHB. برگ‌های انتهایی قرمز و چروک با لایه‌ی کرم رنگ اسپور در زیر. لکه‌ی سبز روی میوه‌های رسیده.
در مناطق گرم و مرطوب و خاک‌های با زهکشی ضعیف. کاهش رشد، پژمردگی، زردی و قرمز شدن برگ، خشک شدن سرشاخه. رابی‌آی نسبتاً مقاوم‌تر.
بیماری درختان چوبی در سراسر جهان. کاهش تدریجی قدرت بوته. قارچ‌های عسلی در پای طوقه و رشد قارچ سفید بادبزنی زیر پوست.
بیماری نوظهور در همه‌ی مناطق کشت بلوبری در شیلی. ضایعات قرمز-قهوه‌ای روی ساقه، معمولاً یک‌طرفه. زخم هرس دروازه‌ی ورود است.
بدون درمان مستقیم. پیشگیری از طریق کنترل ناقلان و حذف بوته‌های آلوده، تنها راهکار است.
برگ‌های باریک و پیچ‌خورده به شکل بندکفش. ساقه‌های جوان با رگه‌های قرمز. میوه‌های بنفش-قرمز. ناقل: شته‌ی بلوبری.
نکروز ناگهانی گل و برگ در زمان گلدهی. برگ‌های زرد با نواحی قرمز اطراف رگبرگ در پاییز. ناقل: شته. مرگ تدریجی بوته در ۳–۵ سال.
مشابه Scorch در نکروز گل و برگ، اما فلاش دوم برگ سالم است. بدون میوه در سال اول. علائم در سال‌های بعد ناپدید می‌شوند.
حلقه‌های قهوه‌ای-قرمز با مرکز سبز روی ساقه. لکه‌های قرمز-بنفش روی برگ. کاهش عملکرد تا ۲۵٪. ناقل: شپشک آردآلود.
لکه‌های نکروتیک روی برگ‌های مسن که سوراخ می‌شوند. کاهش تدریجی عملکرد. ناقل: نماتد خنجری. گسترش به‌صورت دایره‌ای ۱ متر در سال.
مهم در میشیگان. برگ‌های بدشکل با لکه‌های رنگی. خشک شدن سرشاخه، بازسازی ضعیف. انتشار با گرده. علائم پس از ۳–۴ سال ظاهر می‌شود.
لکه‌های زرد و سبز روشن روی برگ با رگه‌های قرمز. علائم ممکن است سال‌ها ناپدید و دوباره ظاهر شوند. عامل: Ophiovirus.
بیماری نوظهور در جنوب‌شرق آمریکا. حلقه‌های قرمز یا قهوه‌ای روی هر دو سطح برگ. ریزش برگ در موارد شدید. ناقل: کنه‌ی اریوفید.
کم‌تعداد اما خطرناک. تشخیص زودهنگام و حذف بوته‌های آلوده ضروری است.
در حال تبدیل شدن به یک مشکل جدی در جنوب‌شرق آمریکا. سوختگی نوک برگ شبیه به خشکی یا سوختگی کود. مرگ تدریجی بوته.
تومور روی ریشه و طوقه از طریق زخم. توقف رشد و کاهش عملکرد. معمولاً از نهالستان آلوده منتقل می‌شود.
عمدتاً در شمال‌غرب آمریکا. شانکرهای قرمز-قهوه‌ای تا سیاه روی ساقه. مرگ شاخه در بالای شانکر. هرس شاخه‌های آلوده ضروری است.
بوته‌های کوتوله با برگ‌های کوچک رو به پایین، حاشیه‌ی زرد و رگبرگ سبز. رسیدن کند و میوه‌ی ریز. ناقل: زنجرک تیزبینی (Sharp-nosed leafhopper).
برخی مستقیماً به میوه و برگ خسارت می‌زنند و برخی ناقل بیماری‌های ویروسی و فیتوپلاسمایی هستند.
آفت نوظهور که با تخم‌ریز اره‌ای به میوه‌ی سالم حمله می‌کند. فروپاشی میوه در چند روز. کنترل با تله‌گذاری و سم‌پاشی هنگام رسیدن میوه.
مهم‌ترین آفت در شرق آمریکا. تخم‌گذاری زیر پوست میوه‌ی رسیده. لارو سفید داخل میوه. تله‌های زرد چسبنده با استات آمونیوم.
تخم در کاسبرگ گل، لارو به داخل میوه نفوذ می‌کند. میوه‌های متعدد را به هم می‌چسباند. لارو سبز با سر تیره، فضولات باقی می‌گذارد.
مهم در مرکز اقیانوس اطلس و غرب میانه آمریکا. تخم روی میوه و برگ در زمان ریزش گلبرگ. لارو صورتی-سفید داخل میوه.
زخم هلالی شکل مشخص روی میوه، نشانه‌ی تخم‌گذاری. لارو سفید ۶ میلی‌متری بدون پا. میوه‌های آلوده زودتر می‌افتند.
سوسک سبز فلزی با بال‌های قهوه‌ای. برگ‌ها را اسکلت‌بندی می‌کند. تغذیه از میوه، زخم‌های قابل ورود بیماری. لارو در ریشه‌ی چمن.
مهم در جنوب‌شرق آمریکا روی SHB و رابی‌آی. تغذیه از تخمدان و دانه‌ی گرده، کاهش تشکیل میوه. زخم‌های گرد نکروتیک روی میوه.
مگس کوچک با پاهای بلند و بال‌های شفاف. تخم در جوانه‌های گل و برگ. جوانه‌ها خشک می‌شوند و می‌ریزند. نوک شاخه سیاه می‌شود.
بسیار ریز، با چشم غیرمسلح دیده نمی‌شود. جوانه‌های آلوده قرمز با برجستگی روی فلس‌ها. گل‌ها بدشکل با تاول قرمز. میوه‌ی زبر.
سبز روشن، روی برگ‌های جوان. ناقل ویروس‌های Shoestring و Scorch. تولید عسلک که باعث کپک دوده‌ای می‌شود.
ناقل فیتوپلاسمای کوتولگی. خسارت مستقیم ندارد اما نقش کلیدی در انتقال بیماری. تله‌ی چسبنده‌ی زرد برای پایش.
لاروها با تار برگ را لوله می‌کنند. تغذیه از گل و سطح میوه. به‌عنوان آلاینده در میوه‌های برداشت‌شده مهم است.
مشکل جدید در SHB کالیفرنیا. تغذیه از ریشه، کاهش رشد و مرگ بوته‌های جوان. کنترل با نماتد H. bacteriophora یا ایمیداکلوپراید.
لاروهای بزرگ ۳۰ میلی‌متری با موهای تحریک‌کننده. موهای آن پوست کارگران برداشت را تحریک می‌کند. هرس منظم جمعیت را کاهش می‌دهد.
در شیلی مرکزی مشکل‌ساز است. لارو از میوه تغذیه می‌کند و دروازه‌ی ورود قارچ‌ها (بوتریتیس، آسپرژیلوس) می‌شود.
رقابت برای آب، عناصر و نور. برخی میزبان آفات و بیماری‌ها هستند و برخی میوه‌ی آلوده‌کننده دارند.
حذف کامل علف‌های هرز چندساله پیش از کاشت. کشت گیاهان پوششی (چاودار) ۱ تا ۲ سال قبل. کلید موفقیت بلندمدت.
مالچ ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متری از پوست کاج یا تراشه چوب. مؤثرترین راه‌حل بلندمدت برای کنترل علف هرز.
توری بافته‌شده‌ی مشکی برای مزارع بزرگ. دوام ۵ تا ۷ سال. کنترل کامل علف هرز در ردیف‌های کاشت.
علف‌کش پیش‌رویشی در بهار + پس‌رویشی در تابستان. تناوب علف‌کش‌ها برای جلوگیری از مقاومت.
انتخاب رقم مقاوم، ارزان‌ترین و مؤثرترین راه پیشگیری است. جدول زیر بر اساس آخرین تحقیقات جهانی.
| بیماری / آفت | ارقام مقاوم | ارقام حساس | سطح مقاومت |
|---|---|---|---|
| پوسیدگی مومی (شاخساره) | Bluejay, Duke, Elliott, Jersey, Lateblue | Croatan, Spartan | |
| پوسیدگی مومی (میوه) | Bluejay, Brigitta, Reka, Reveille | Croatan, Jersey | |
| آنتراکنوز میوه | Brigitta, Elliott, Legacy, Draper, Bluejay | Bluecrop, Bluetta, Coville | |
| بلایت ساقه | Cape Fear, Murphy, O'Neal, Springhigh | Bluecrop, Legacy, Tifblue, Powderblue | |
| شانکر ساقه | Croatan, Emerald, Millennia, O'Neal, Sapphire | Weymouth, Wolcott | |
| فیتوفتورا ریشه | Emerald, Primadonna, Santa Fe, Springhigh | بیشتر NHB | |
| شانکر فوموپسیس | Bluetta, Elliott, Bluecrop, Rubel | Harrison, Jersey, Murphy | |
| شانکر فوسیکوکوم | Goldtraube, Hardyblue, Bluetta, Patriot | Blueray, Collins, Earliblue, Jersey | |
| لکه برگی سپتوریا | Bladen, Reveille | Star | |
| سوختگی باکتریایی برگ | Emerald, Millennia, V5, Windsor | Star, V1 (FL 86-19) | |
| ویروس Shoestring | Bluecrop, Bluejay, Northland | Blueray, Elliott, Climax | |
| ویروس Scorch | Bluechip, Bluegold, Bluetta, Duke, Legacy, Reka | Berkeley, Bluejay, Jersey (به شرقی) | |
| کنه‌ی جوانه | Bluecrop, Jersey, Draper | Rubel, Burlington, Liberty | |
| پسیل جوانه | Brightwell, Powderblue | Premier, Windy, Climax | |
| شته‌ی بلوبری | Bluejay, Bluetta, Northland, Bluehaven | Coville, Darrow, Jersey, Spartan | |
| زنجرک تیزبینی (ناقل کوتولگی) | Premier, Tifblue, V. virgatum, V. elliottii | بیشتر NHB |
بهترین راهبرد، ترکیب روش‌های زیستی، زراعی، مکانیکی و شیمیایی است. هدف: کاهش مصرف سموم و افزایش کارایی.
بازرسی منظم هفتگی. تله‌گذاری برای حشرات. تشخیص زودهنگام بیماری‌ها. ثبت داده‌ها برای تصمیم‌گیری بهتر.
انتخاب رقم مقاوم. هرس مناسب. مدیریت آبیاری. مالچ‌پوشی. ضدعفونی ابزار. حذف بوته‌های بیمار.
حفظ دشمنان طبیعی (زنبورهای پارازیتوئید، کفش‌دوزک، کنه‌های شکارچی). استفاده از باکتری‌ها و قارچ‌های مفید (Bacillus, Trichoderma).
استفاده از سموم انتخابی در زمان و دوز صحیح. تناوب سموم برای جلوگیری از مقاومت. حفاظت از زنبورها و دشمنان طبیعی.
| فصل | پایش | مبارزه |
|---|---|---|
| اواخر زمستان | بازرسی شاخه‌ها برای شانکر و بلایت | هرس شاخه‌های آلوده، ضدعفونی ابزار، قارچ‌کش زمستانه |
| بهار (قبل از گلدهی) | پایش جوانه‌ها، بازرسی کنه جوانه | قارچ‌کش برای پوسیدگی مومی، روغن‌پاشی برای کنه |
| گلدهی | پایش تریپس، پسیل، زنبورها | قارچ‌کش در صورت نیاز، معرفی زنبور بامبل، عدم سم‌پاشی در زمان فعالیت زنبور |
| تشکیل میوه | پایش کرم میوه، آنتراکنوز، تریپس | قارچ‌کش حفاظتی، حشره‌کش هدفمند، هرس برای تهویه |
| رسیدن میوه | پایش SWD، مگس میوه، پرندگان | تله‌گذاری، سم‌پاشی هدفمند، برداشت به‌موقع، توری پرنده |
| پس از برداشت | پایش برگ، بیماری‌های قارچی | قارچ‌کش پس از برداشت، هرس تابستانه SHB، کوددهی پاییزی |
| پاییز | بازرسی شاخه‌های جدید | قارچ‌کش مسی، تجدید مالچ، آماده‌سازی زمستانه |